บทความ

น้ำทะเลสูงขึ้น: วิกฤตที่เราไม่อาจมองข้าม

โลกกำลังส่งสัญญาณเตือนอย่างชัดเจน และหนึ่งในสัญญาณที่น่ากังวลที่สุดคือระดับน้ำทะเลที่เพิ่มสูงขึ้นทุกปี หลายคนอาจตั้งคำถามว่าเรื่องนี้เป็นความจริงหรือเพียงแค่การพูดเกินจริง คำตอบคือ "จริง" และไม่เพียงแค่นั้น การวิเคราะห์ข้อมูลจากเครื่องมือวัดบนดาวเทียมทั่วโลกที่เก็บรวบรวมต่อเนื่องมาเป็นเวลาหลายปีชี้ว่าระดับน้ำทะเลกำลังเพิ่มขึ้นเร็วกว่าที่เราเคยคิด (Greenpeace Thailand, 2024)

สาเหตุที่ทำให้น้ำทะเลสูงขึ้น

กลไกหลักที่อยู่เบื้องหลังปรากฏการณ์นี้มีสองประการสำคัญ ประการแรกคือเมื่อน้ำร้อนขึ้น ปริมาตรจะขยายตัว มหาสมุทรช่วยดูดซับก๊าซเรือนกระจกและเก็บความร้อน ผลที่ตามมาคือการขยายตัวของน้ำ ทำให้ระดับน้ำในมหาสมุทรเพิ่มขึ้น และประการที่สองคือการละลายของน้ำแข็งบนแผ่นดิน ทั้งธารน้ำแข็ง (glacier) และพืดน้ำแข็ง (ice sheet) ที่เพิ่มน้ำลงในทะเล (Greenpeace Thailand, 2024; gracz.co.th, 2019)

สำหรับสถานการณ์ของน้ำแข็งนั้นน่าตกใจยิ่งขึ้นทุกปี นักวิทยาศาสตร์ NASA พบว่าน้ำแข็งกรีนแลนด์ละลายไวขึ้น 6-7 เท่า เมื่อเทียบกับ 25 ปีก่อน และน้ำแข็งกรีนแลนด์ได้หายไปถึง 4,700 ล้านตัน ซึ่งมีส่วนทำให้ระดับน้ำทะเลสูงขึ้น 1.2 เซนติเมตร (gracz.co.th, 2019) ขณะที่ IPCC คาดว่าระดับน้ำทะเลเฉลี่ยทั่วโลกอาจเพิ่มขึ้นระหว่าง 40-63 เซนติเมตรภายในสิ้นศตวรรษนี้ และบางทีอาจสูงถึง 83 เซนติเมตรก็ได้ (gracz.co.th, 2019)

ต้นตอของปัญหาทั้งหมดนี้ย้อนกลับไปที่พฤติกรรมของมนุษย์ การเปลี่ยนแปลงระบบภูมิอากาศเกิดขึ้นจากการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และก๊าซเรือนกระจกอื่น ๆ ออกสู่บรรยากาศโลกในช่วง 150 กว่าปีที่ผ่านมา ก๊าซเรือนกระจกดูดซับและกักเก็บความร้อนที่แผ่ออกจากโลก (Greenpeace Thailand, n.d.-b)

ผลกระทบต่อผู้คนและระบบนิเวศ

ตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 19 จนถึงปัจจุบัน ระดับน้ำทะเลเฉลี่ยสูงขึ้นเกือบ 23 เซนติเมตร (UNDP Thailand, n.d.-a) ตัวเลขนี้ดูเหมือนเล็กน้อย แต่ผลกระทบที่ตามมากลับมหาศาล เมื่อระดับน้ำทะเลเพิ่มขึ้น พื้นที่ลุ่มต่ำจะเสี่ยงจมน้ำ ซ้ำยังอาจต้องเผชิญกับพลังทำลายของพายุหมุนเขตร้อนและคลื่นพายุซัดฝั่ง แหล่งน้ำจืดในธรรมชาติก็จะถูกรุกด้วยน้ำเค็ม (Greenpeace Thailand, 2024)

ประชากรกว่า 46 ล้านคนที่อาศัยตามแนวชายฝั่งทะเลทั่วโลกจะอยู่อาศัยในพื้นที่ที่มีน้ำท่วมถาวรจากระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น (Greenpeace Thailand, n.d.-a) นอกจากนี้ มหาสมุทรกำลังกลายสภาพเป็นกรดจากการดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์ที่เพิ่มขึ้นในบรรยากาศ ส่งผลต่อสิ่งมีชีวิตในทะเล ทั้งการกัดกร่อนของปะการัง การทำให้เปลือกของสัตว์ประเภทหอยบางลง และทำให้ปลามีพฤติกรรมเปลี่ยนแปลง (Greenpeace Thailand, n.d.-c)

ผลกระทบต่อประเทศไทย

ไทยไม่ได้อยู่นอกเหนือจากวิกฤตนี้ ภาวะโลกร้อนทำให้น้ำทะเลหนุนสูงขึ้นในพื้นที่กรุงเทพมหานครปีละ 4 มิลลิเมตร ขณะเดียวกันแผ่นดินที่เมืองกรุงเทพฯ ตั้งอยู่ก็มีการทรุดราว 1.5 มิลลิเมตรต่อปี (ngthai.com, 2024) และในระยะยาว ระดับน้ำทะเลในไทยจะเพิ่มขึ้นราว 2.39 เมตร เมื่ออุณหภูมิเฉลี่ยผิวโลกสูงขึ้น 4.3 องศาเซลเซียส (Greenpeace Thailand, 2022)

ด้านเศรษฐกิจก็ได้รับผลกระทบอยู่แล้วในปัจจุบัน ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา 23% ของพื้นที่ชายฝั่งเผชิญวิกฤตการถูกกัดเซาะและสูญเสียพื้นที่จากการถูกกัดเซาะ 1-5 เมตรต่อปี ก่อให้เกิดความสูญเสียทางเศรษฐกิจสูงถึง 6,000 ล้านบาท (UNDP Thailand, n.d.-b)

เราทำอะไรได้บ้าง?

ไทยปล่อยก๊าซเรือนกระจกน้อยกว่า 1% ของทั้งโลก แต่ต้องเผชิญกับผลกระทบร้ายแรงจากภาวะโลกรวน เราจึงต้องเรียนรู้การปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งเป็นการกระทำที่ลดความเปราะบางต่อผลกระทบของโลกรวน (UNDP Thailand, n.d.-a)

ทางออกที่สำคัญที่สุดคือการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในระดับโลกอย่างจริงจัง หากอุณหภูมิโลกเพิ่มขึ้นไม่เกิน 1.5 องศาเซลเซียส ระดับน้ำทะเลโดยเฉลี่ยจะเพิ่มขึ้นเพียง 90 มม. ในช่วงปี 2015-2100 แต่หากอุณหภูมิร้อนขึ้นถึง 2.7 องศาเซลเซียส การละลายตัวของธารน้ำแข็งจะทำให้ระดับน้ำทะเลสูงขึ้นถึงประมาณ 115 มม. (The Standard, 2023) ตัวเลขเหล่านี้ชี้ชัดว่าทุกองศาที่เราสามารถควบคุมได้มีความหมายอย่างยิ่ง

วิกฤตระดับน้ำทะเลสูงขึ้นไม่ใช่เรื่องของอนาคตอันไกลโพ้นอีกต่อไป มันกำลังเกิดขึ้นแล้ว กำลังเร่งเร็วขึ้น และส่งผลต่อชีวิตผู้คนนับล้านในวันนี้ การรับรู้และลงมือแก้ไขตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงไม่ใช่ทางเลือก แต่คือความจำเป็นเร่งด่วนที่มนุษยชาติไม่อาจเลื่อนออกไปได้อีกต่อไป

 

รายการอ้างอิง (References)

• Greenpeace Thailand. (2022). กู้วิกฤตสภาพภูมิอากาศ ก่อนภัยพิบัติทางธรรมชาติจะทวีความรุนแรงสุดขั้วทั่วทุกภูมิภาค. https://www.greenpeace.org/thailand/story/17730/climate-emergency-ecological-threats/
• Greenpeace Thailand. (2024). ระดับน้ำทะเลเพิ่มขึ้นจริงหรือ? https://www.greenpeace.org/thailand/story/20241/climate-are-the-seas-really-rising/
• Greenpeace Thailand. (n.d.-a). ผลกระทบจากวิกฤตสภาพภูมิอากาศ. https://www.greenpeace.org/thailand/explore/protect/climate/impacts/
• Greenpeace Thailand. (n.d.-b). การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ. https://www.greenpeace.org/thailand/explore/protect/climate/climate-change/
• Greenpeace Thailand. (n.d.-c). วิกฤตของมหาสมุทร. https://www.greenpeace.org/thailand/explore/protect/oceans/oceans-crisis/
• gracz.co.th. (2019, December 23). ระดับน้ำทะเลเพิ่มขึ้น สาเหตุจากการละลายของธารน้ำแข็งทั่วโลก. https://gracz.co.th/blog/post/rising-sea-level-caused
• ngthai.com. (2024, June 26). ไม่จบแค่ "โลกร้อน" ระวัง "น้ำทะเลสูงขึ้น" จะทำให้เรา-โลก อยู่ในอันตราย. https://ngthai.com/environment/64362/sea-level-rise/
• The Standard. (2023, January 5). วิจัยเผย ธารน้ำแข็งกว่าครึ่งบนโลกจะละลายหมดภายในปี 2100 แม้จะคุมอุณหภูมิ. https://thestandard.co/half-of-glaciers-will-melt-by-2100/
• United Nations Development Programme Thailand. (n.d.-a). ภาวะโลกรวน (Climate Change) ส่งผลต่อมหาสมุทรและชายฝั่งอย่างไร? https://www.undp.org/thailand/stories/climate-change-coastal-areas-thai-th
• United Nations Development Programme Thailand. (n.d.-b). เมื่อโลกร้อนและรวน: ภาคส่วนใดปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูงสุด? https://www.undp.org/stories/greenhouse-emissions-thailand-th
• รูปประกอบจาก : https://unsplash.com/photos/photography-of-smoke-coming-out-from-tower-during-daytime-JbfhNrpQ_dw?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditShareLink